To dźwiękowa opowieść opowiada o polskim mieście granicznym, które miało zniknąć z mapy, lecz przetrwało, zmieniając swoją tożsamość i funkcję przez dziesięciolecia. Narracja łączy historie mieszkańców, wspomnienia przesiedleńców, fragmenty pamiętników i rozmowy z lokalnymi działaczami.

Centralnym miejscem akcji jest Izba Muzealna Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Gubińskiej – prowadzona przez lokalnych pasjonatów i mieszkańców, którzy zbierają, katalogują i opowiadają powojenną historię miasta. Każdy eksponat staje się tu niemym świadkiem przeszłości, a sam Gubin miejscem pogranicza: fizycznego, kulturowego i emocjonalnego.

Po II wojnie światowej, dotychczasowi mieszkańcy miasta zostali zmuszeni do opuszczenia tych terenów, a na ich miejsce trafili przesiedleńcy z Kresów Wschodnich i centralnej Polski. Dla wielu z nich Gubin był miejscem obcym, niepewnym, nieoswojonym – zarówno z powodu traumatycznej historii wysiedlenia, jak i nieufności wobec „poniemieckiego” dziedzictwa. Początkowo dominowało przekonanie, że miasto nie będzie trwałe, że zostanie zlikwidowane jako strefa przygraniczna. Mieszkańcy nie sadzili drzew, nie inwestowali emocjonalnie, często niszczyli lub ignorowali niemieckie wyposażenie.

Z czasem jednak wspólna codzienność, życie po obu stronach granicy (w Guben i Gubinie), współpraca, wymiana, a także osobiste relacje z Niemcami zaczęły łagodzić napięcia. Izba Muzealna natomiast staje się symboliczną próbą zachowania pamięci o miejscu i jego złożonej historii – bez upraszczania jej do narracji o zwycięzcach czy ofiarach.

25 września 2025 roku o godzinie 21.00 reportaż zostanie zaprezentowany w audycji „Plac na rozdrożu” na antenie Radia 357, później dostępny będzie do odsłuchu na stronach rozgłośni oraz projektu „Ocalone dziedzictwa”.

Agnieszka Szwajgier jest reportażystką i dziennikarką. Debiutowała w Polskim Radiu Lublin. W 2017 roku dołączyła do Programu III Polskiego Radia, a dwa lata później – do Studia Reportażu i Dokumentu Polskiego Radia. Obecnie związana z Radiem 357. Laureatka i finalistka licznych nagród: m.in. Prix Bohemia, Nagrody im. Stefana Żeromskiego za publikacje społeczne; wyróżnienie honorowe Nagrody im. Adolfa Bocheńskiego. Dwukrotna finalistka Festiwalu „Człowiek w Zagrożeniu”. Nagroda Grand Press za reportaż radiowy.